Python / Мөр (String)
Мөр (String)
Програм бичихдээ текст өгөгдлийг байнга ашигладаг — хэрэглэгчийн нэр, мэдэгдэл, файлын агуулга гэх мэт. Python-ийн str (string) төрөл нь текст ажиллуулах асар олон боломж санал болгодог. Энэ хичээлд хамгийн чухал string аргуудыг практик жишээгээр сурна.
String үүсгэх
python
# Нэг эш хаалт
нэр = 'Болд'
# Хос эш хаалт
хот = "Улаанбаатар"
# Олон мөрийн string — гурвалсан эш хаалт
танилцуулга = """
Миний нэр Болд.
Би Улаанбаатарт амьдардаг.
Python сурч байна.
"""
# len() — тэмдэгтийн тоо
print(len(нэр)) # 4
print(len(хот)) # 12
String нэгтгэх ба давтах
python
нэр = "Сарнай"
мэндчилгээ = "Сайн уу, " + нэр + "!"
print(мэндчилгээ) # Сайн уу, Сарнай!
# * — string давтах
зураас = "-" * 30
print(зураас) # ------------------------------
# f-string — хамгийн хялбар арга
нас = 22
print(f"{нэр} {нас} настай.") # Сарнай 22 настай.
Индекс ба slice
String-ийн тэмдэгт бүр 0-ээс эхэлж дугаарлагдана:
python
үг = "Python"
# P y t h o n
# 0 1 2 3 4 5
# -6 -5 -4 -3 -2 -1
print(үг[0]) # P — эхний тэмдэгт
print(үг[5]) # n — зургаа дахь
print(үг[-1]) # n — сүүлчийн
print(үг[-3]) # h — сүүлээс гурав дахь
# Slice — [эхлэл : төгсгөл : алхам]
print(үг[0:3]) # Pyt — 0, 1, 2 (3 хамрагдахгүй)
print(үг[2:]) # thon — 2-оос эцэс хүртэл
print(үг[:4]) # Pyth — эхнээс 4 хүртэл
print(үг[::-1]) # nohtyP — урвуу
Чухал string методууд
Python string-д хэрэглэдэг хамгийн түгээмэл методууд:
python
текст = " Сайн уу, Python! "
# Том/жижиг үсэг
print(текст.upper()) # САЙН УУ, PYTHON!
print(текст.lower()) # сайн уу, python!
# Зай арилгах
print(текст.strip()) # "Сайн уу, Python!"
print(текст.lstrip()) # "Сайн уу, Python! "
print(текст.rstrip()) # " Сайн уу, Python!"
# Хайх ба орлуулах
print(текст.find("Python")) # 11 — олдвол индекс
print(текст.replace("Python", "Монгол")) # Сайн уу, Монгол!
# Эхлэл / төгсгөл шалгах
print(текст.strip().startswith("Сайн")) # True
print(текст.strip().endswith("!")) # True
# Тоолох
print(текст.count("а")) # хэдэн "а" байгааг тоолно
split ба join
python
# split — string-ийг жагсаалт болгон задлах
өгүүлбэр = "Python сурах нь хялбар"
үгнүүд = өгүүлбэр.split(" ")
print(үгнүүд) # ['Python', 'сурах', 'нь', 'хялбар']
print(len(үгнүүд)) # 4
# CSV мэдээлэл задлах
мэдээ = "Болд,25,Улаанбаатар"
нэр, нас, хот = мэдээ.split(",")
print(нэр) # Болд
print(нас) # 25
print(хот) # Улаанбаатар
# join — жагсаалтыг string болгон нэгтгэх
өнгөнүүд = ["улаан", "шар", "ногоон"]
print(" | ".join(өнгөнүүд)) # улаан | шар | ногоон
print(", ".join(өнгөнүүд)) # улаан, шар, ногоон
f-string нарийвчлал
f-string нь Python 3.6-д нэмэгдсэн хамгийн хялбар форматлах арга:
python
нэр = "Төгс"
оноо = 92.666
дараалал = 3
# Тоон форматлал
print(f"Оноо: {оноо:.1f}") # Оноо: 92.7
print(f"Дараалал: {дараалал:02d}") # Дараалал: 03
# Хэмжээ
print(f"{'Нэр':<10} {'Оноо':>6}") # Нэр Оноо
print(f"{нэр:<10} {оноо:>6.1f}") # Төгс 92.7
# Тооцоолол шууд хийж болно
print(f"Хоёр дахин нэмэгдвэл: {оноо * 2:.0f}")
String байгаа эсэхийг шалгах
python
хаяг = "ulaanbaatar.app/courses/python"
# in — доторх байгаа эсэх
print("python" in хаяг) # True
print("javascript" in хаяг) # False
# Жишээ — нууц үг шалгах
нууц_үг = "Python2024!"
if len(нууц_үг) < 8:
print("Нууц үг хэтэрхий богино!")
elif нууц_үг.isdigit():
print("Зөвхөн тооноос бүрдэж болохгүй!")
else:
print("Нууц үг хүлээн зөвшөөрөгдлөө ✓")
Дараагийн хичээлд:
String-тэй ажиллаж сурлаа! Дараа нь bool (Boolean) өгөгдлийн төрлийг гүнзгийрүүлж, and, or, not логик операторуудыг, мөн Python-д "худал" гэж тооцогддог утгуудыг судална.