Python суулгах ба тохиргоо

Python-г сурах хамгийн эхний алхам бол өөрийн компьютерт суулгаж, ажиллуулж сурах явдал юм. Энэ хичээлд Windows, macOS, Linux гурван системд Python суулгах аргыг харж, анхны .py файлаа ажиллуулна.

Python суулгах

Windows

1. python.org/downloads хаягаар орно
2. "Download Python 3.x.x" товч дарна
3. Татсан .exe файлыг нээнэ
4. ⚠️ Чухал: "Add Python to PATH" нүдийг заавал чагтална
5. Install Now дарж суулгана

Суулгасны дараа Command Prompt нээж шалгана:

python --version
# Python 3.12.0 гэх мэт гарна

macOS

macOS дээр Homebrew ашиглан суулгах нь хамгийн хялбар:

# Homebrew суулгаагүй бол эхлээд суулгана
/bin/bash -c "$(curl -fsSL https://raw.githubusercontent.com/Homebrew/install/HEAD/install.sh)"

# Python суулгах
brew install python

# Шалгах
python3 --version

Linux (Ubuntu/Debian)

sudo apt update
sudo apt install python3 python3-pip
python3 --version

pip — пакеж менежер

pip бол Python-ийн албан ёсны пакеж менежер. Гуравдагч талын сангуудыг (library) суулгахад ашигладаг. Python 3 суулгахад автоматаар дагалддаг.

# pip хувилбар шалгах
pip --version
# эсвэл
pip3 --version

# Пакеж суулгах жишээ
pip install requests

# Суулгасан пакежуудыг жагсаах
pip list

Код засварлагч (Code Editor) сонгох

Python код бичихэд дараах code editor-уудын аль нэгийг ашиглана:

| Editor | Тайлбар | Холбоос | | --------------- | ------------------------------------- | ------------------- | | VS Code | Хамгийн түгээмэл, үнэгүй | code.visualstudio.com | | PyCharm CE | Python-д зориулсан, үнэгүй хувилбар | jetbrains.com | | Thonny | Эхлэгчдэд хамгийн хялбар | thonny.org |

Энэ курсд VS Code ашиглахыг зөвлөж байна. Суулгасны дараа Python extension (Microsoft) суулгавал syntax highlighting, autocomplete ажиллана.

Анхны .py файл үүсгэж ажиллуулах

VS Code-д шинэ файл үүсгэж hello.py гэж хадгалаарай:

# hello.py
print("Сайн уу, дэлхий!")
print("Python амжилттай суулгагдлаа!")

Терминалаас ажиллуулах:

python hello.py
# эсвэл macOS/Linux дээр
python3 hello.py

Гаралт:

Сайн уу, дэлхий!
Python амжилттай суулгагдлаа!

Python Shell (REPL) ашиглах

Терминалд зүгээр л python гэж бичвэл интерактив горим (REPL) нээгдэнэ. Кодыг шууд бичиж, үр дүнг нь даруй харж болдог — туршиж үзэхэд тохиромжтой:

>>> print("Туршиж байна")
Туршиж байна
>>> 2 + 3
5
>>> "Сайн уу" + " " + "дэлхий"
'Сайн уу дэлхий'
>>> exit()  # гарах

Терминалаас гарахдаа exit() эсвэл Ctrl+D (macOS/Linux) / Ctrl+Z (Windows) дарна.

Нийтлэг алдаа ба шийдэл

| Алдаа | Шалтгаан | Шийдэл | | ------------------------------ | ---------------------------- | --------------------------------- | | python: command not found | PATH-д нэмэгдээгүй | Python дахин суулгах, PATH шалгах | | pip: command not found | pip суулгагдаагүй | python -m pip install pip | | SyntaxError | Кодын бичлэг буруу | Догол мөр, хаалт шалгах | | ModuleNotFoundError | Пакеж суулгагдаагүй | pip install <пакеж нэр> |

Дараагийн хичээлд:

Python-г амжилттай суулгалаа! Дараа нь хувьсагч (variable) гэж юу болох, тэдгээрийг хэрхэн зарлаж ашиглах, Python-ийн нэрлэх дүрмүүдийг сурна.