Ачааллж байна...
Өмнөх хичээлд та Python-ыг компьютертоо суулгаж, "Setup was successful" гэсэн бичгийг харсан. Гэхдээ бид тэнд нэг зүйлийг зориуд хойшлуулсан: Python үнэхээр зөв суусан, дуудахад хариу өгдөг эсэхийг нүдээрээ шалгах ажлыг. Энэ хичээлд бид яг түүнийг хийнэ — компьютерээсоо "Python, чи тэнд байна уу?" гэж асууж сурна. Мөн энэ хичээлийн хоёр дахь, магадгүй илүү чухал хэсэгт бид шалгалтын үед гарч болох бүх түгээмэл бэрхшээлийг нэг бүрчлэн авч үзэж, тус бүрийг нь хэрхэн засахыг заана. Хэрэв таны шалгалт эхний оролдлогоор амжилттай болбол та тэр хэсгийг "надад хэрэг болоогүй юм байна" гээд хөнгөн уншаад өнгөрч болно; харин ямар нэг зүйл буруу болвол тэр хэсэг таны гарын авлага болно.
Эхлээд нэг сэтгэлзүйн бэлтгэл хийе. Энэ хичээлд гарч болох "алдаанууд" нь таны Бүлэг 1-д уншсан кодын алдаанаас арай өөр төрлийн зүйл: эдгээр нь суулгалтын тохиргооны асуудлууд бөгөөд дэлхий даяарх анхлан суралцагчдын тал орчим нь яг эдгээртэй тулгардаг. Өөрөөр хэлбэл, хэрэв танд "python is not recognized" гэсэн бичиг гарвал та юуг ч эвдээгүй, та тэнэг ч биш — та зүгээр л сая сая хүний өмнө нь туулсан, бүрэн засагддаг, сайн судлагдсан нэг байдалд орсон гэсэн үг. Энэ хичээл тэр байдал бүрээс гарах замыг бүрэн зурж өгнө. Тиймээс тайван, дараалалтай явцгаая.
Шалгалтаа хийхийн тулд бид Windows-ийн нэг эртний бөгөөд хүчирхэг хэрэгсэлтэй танилцах хэрэгтэй: Command Prompt (үгчилбэл "тушаалын мөр"). Энэ юу вэ гэдгийг тайлбарлая, учир нь та үүнийг өмнө нь хэзээ ч нээж үзээгүй байх магадлалтай. Өнөөдөр бид компьютертэй голдуу хулганаар харилцдаг — товч дарж, цонх нээж, зураг чирдэг. Гэтэл компьютерын түүхийн эхэн үед хулгана ч, цонх ч байгаагүй бөгөөд хүмүүс компьютертэй зөвхөн бичгээр харилцдаг байсан: тушаалаа бичээд Enter дарахад компьютер хариугаа мөн бичгээр өгдөг. Command Prompt бол яг тэр хэлбэрийн харилцааг өнөөдрийн Windows дотор хадгалж үлдээсэн цонх юм. Хар дэвсгэртэй, зөвхөн бичигтэй, энгийн харагдацтай — гэхдээ программист хүний өдөр тутмын хэрэглээнд байнга ордог газар.
Яагаад бидэнд яг энэ хэрэгтэй вэ гэвэл: өмнөх хичээлд хэлсэнчлэн Python бол дэлгэцэн дээр тэмдэгтэй, нээгээд ажилладаг цонхтой программ биш. Түүнтэй "ярих" хамгийн шууд арга нь Command Prompt дотор нэрийг нь бичиж дуудах явдал юм. Өнөөдөр бид түүгээр ганцхан асуулт асууна: "Python, чи ямар хувилбар вэ?" Хэрэв Python зөв суусан бол тэр хувилбарын дугаараа хэлж хариулна. Хэрэв суугаагүй эсвэл олдохгүй байвал Windows "тийм нэртэй юм олсонгүй" гэж хариулна. Энэ ганц асуулт-хариултаар бид бүх зүйл байрандаа байгаа эсэхийг мэдчихнэ.
Command Prompt-оос айх хэрэггүй гэдгийг тодотгоё. Түүний хар дэлгэц кино зохиолчдын дуртай "хакерын дүр зураг" учраас аймшигтай харагдаж болох ч, үнэндээ та тэнд юу бичихээ мэдэхгүй л бол юу ч болохгүй — санамсаргүй товч дарж компьютерээ эвдэх боломж бараг байхгүй. Бид тодорхой хоёр, гурван тушаал л бичих бөгөөд тус бүрийг нь урьдчилан тайлбарлана.
Алхам 1. Command Prompt-ыг нээнэ. Гар дээрх Windows товч (дөрвөн дөрвөлжин бүхий тэмдэгтэй, ихэвчлэн зүүн доод хэсэгт байрладаг) дарна — дэлгэцийн доод хэсгээс Start цэс нээгдэнэ. Одоо шууд гараараа cmd гэж бичээрэй (хайлтын мөр рүү товших шаардлагагүй — Start цэс нээлттэй үед бичсэн зүйл шууд хайлт болдог). Хайлтын үр дүнд дээд хэсэгт Command Prompt гэсэн нэртэй, хар дөрвөлжин тэмдэгтэй программ гарч ирнэ. Түүн дээр товшино.
[Start цэсэнд cmd гэж бичихэд Command Prompt гарч ирнэ]
Алхам 2. Нээгдсэн цонхтой танилцана. Таны өмнө хар дэвсгэртэй цонх нээгдэж, дотор нь цөөн мөр цагаан бичиг харагдана. Дээд мөрүүдэд Windows-ийн хувилбарын мэдээлэл, харин хамгийн доод мөрөнд ойролцоогоор дараах маягийн бичиг байна:
C:\Users\Dulguun>(Таны нэр өөр байх нь мэдээж.) Энэ мөрийг prompt гэдэг бөгөөд төгсгөлийн > тэмдгийн ард анивчиж буй зураас нь "би таны тушаалыг хүлээж байна" гэсэн утгатай. Та энд юу ч бичээгүй байхад компьютер юу ч хийхгүй, зүгээр л хүлээнэ.
Алхам 3. Шалгах тушаалаа бичнэ. Одоо анивчиж буй зураасны ард дараах тушаалыг яг байгаагаар нь бичнэ:
python --versionБичихдээ гурван зүйлийг нягтлаарай. Нэгд: python гэдэг үг бүхэлдээ жижиг үсгээр. Хоёрд: python гэдэг үгийн ард нэг хоосон зай байна. Гуравд: зайны ард хоёр зураас дараалж (--), тэгээд зайгүйгээр version гэдэг үг залгана. Хоёр зураасыг гар дээрх хасах (-) товчийг хоёр удаа дарж бичнэ. Энэ тушаал нь "Python-ыг дуудаад, хувилбарын дугаарыг нь асуу" гэсэн утгатай юм.
Алхам 4. Enter дараад хариуг харна. Тушаалаа бичиж дуусаад Enter товч дарна. Хэрэв бүх зүйл зөв суусан бол шинэ мөрөнд дараах маягийн хариу гарна:
Python 3.13.5Тоо нь таны суулгасан хувилбараас хамаараад өөр байж болно — гол нь Python гэдэг үгээр эхэлсэн, ард нь хувилбарын дугаар бүхий мөр гарч байвал болоо. Энэ мөчид юу болсныг ойлгоё: та Windows-оор дамжуулан Python-ыг нэрээр нь дуудахад Python олдож, хариу өглөө. Энэ нь өмнөх хичээлийн PATH буюу "хаягийн дэвтэр" ажлаа хийж байна, Python таны тушаалыг сонсоход бэлэн байна гэсэн баталгаа юм. Хэрэв та энэ хариуг харсан бол — баяр хүргэе, таны суулгалт бүрэн амжилттай. Доорх алдаа засах хэсгийг сонирхлоороо уншаад, хичээлийн төгсгөлийн дүгнэлт рүү шууд оччихоорой.
Харин хэрэв хариуны оронд өөр, урт улаан биш ч гэсэн ойлгомжгүй англи бичиг гарсан бол — одоо бидний бэлдсэн хэсэг эхэлж байна. Доороос өөрийн харж буй байдлыг олоод, заасан замаар яваарай.
Хамгийн түгээмэл байдал энэ. Таны дэлгэцэн дээр дараах бичиг гарсан байх:
'python' is not recognized as an internal or external command,
operable program or batch file.Энэ англи өгүүлбэрийг орчуулбал: "python гэдэг нь дотоод болон гадаад тушаал, ажиллах программ, batch файлын аль нь ч гэж танигдсангүй" — өөрөөр хэлбэл Windows таны хэлсэн "python" гэдэг нэрийг хаягийн дэвтрээсээ хайгаад олсонгүй гэсэн үг юм. Өмнөх хичээлийн зүйрлэлийг санавал: байшин баригдчихсан ч хаягийн дэвтэрт бүртгэлгүй учраас шуудан хүрэхгүй байна. Энэ нь бараг үргэлж суулгалтын үед Add python.exe to PATH нүдийг чагтлаагүй өнгөрснөөс болдог. Санаа зоволтгүй — Python чинь компьютерт чинь суусан хэвээрээ л байгаа, бид зүгээр л бүртгэлийг нь засна. Хамгийн найдвартай, хамгийн ойлгомжтой засвар нь суулгагчийг дахин ажиллуулж, энэ удаад нүдийг чагтлах явдал юм. Алхам алхмаар:
Засвар-1. Өмнөх хичээлд татсан суулгагч файлаа дахин олж нээнэ: File Explorer (Windows товч + E) → Downloads → python-ээр эхэлсэн .exe файл → хоёр товшино. (Хэрэв файлаа устгачихсан бол python.org-оос өмнөх хичээлийн алхмуудаар дахин татахад л болно.)
Засвар-2. Windows-ийн "Do you want to allow..." асуулт гарвал Yes гэнэ.
Засвар-3. Нээгдсэн суулгагчийн цонх өмнөхөөсөө арай өөр харагдана: Python аль хэдийн суусан учраас Modify (өөрчлөх), Repair (засварлах), Uninstall (устгах) гэсэн гурван сонголт гарч ирнэ. Бидэнд хэрэгтэй нь хамгийн бүрэн гүйцэд зам: эхлээд Uninstall-ыг товшино. Тийм ээ — бид Python-ыг бүрэн устгаад, дараа нь цэвэрхэн, зөв тохиргоотойгоор дахин суулгана. Энэ нь "аль хэсэг нь буруу болсныг нэг бүрчлэн хайж засах"-аас хамаагүй найдвартай бөгөөд эхлэгчдэд төөрөх боломж үлдээдэггүй зам юм. Uninstall дарахад устгах явц эхэлж, дуусахад Close гэж хаана.
Засвар-4. Одоо суулгагч файлаа дахин хоёр товшиж нээнэ. Энэ удаад өмнөх хичээлийн танил цонх — Install Now бүхий эхний цонх — гарч ирнэ. Одоо хамгийн чухал мөч: цонхны доод хэсэгт байгаа Add python.exe to PATH нүдийг заавал чагтална. Чагт тавьсныг нүдээрээ баталгаажуулсны дараа л Install Now-г дарна. Суулгалт дуусаад Setup was successful гарахад Close гэнэ.
Засвар-5. Одоо нэг жижиг боловч чухал нюанс: нээлттэй байгаа Command Prompt цонхоо хааж, шинээр нээнэ. Учир нь Command Prompt хаягийн дэвтрийг зөвхөн нээгдэх мөчдөө нэг уншдаг тул хуучин цонх шинэ бүртгэлийг харахгүй. Хуучин цонхны баруун дээд булангийн X-ээр хаагаад, Алхам 1-ийн дагуу шинээр нээнэ.
Засвар-6. Шинэ цонхонд python --version тушаалаа дахин бичиж Enter дарна. Одоо Python 3.13.5 маягийн хариу гарах ёстой. Гарвал — засвар амжилттай, баяр хүргэе. Хэрэв одоо ч "not recognized" хэвээр байвал доорх "Бэрхшээл 3" хэсэг рүү орно уу.
Зарим компьютер дээр гуравдагч талын антивирус (компьютерийг хортой программаас хамгаалдаг программ — жишээ нь Avast, Kaspersky, AVG гэх мэт) суусан байдаг бөгөөд ховор тохиолдолд тэдгээр нь Python-ы суулгалтыг саатуулах, эсвэл суусны дараа ажиллахад нь саад болох нь бий. Үүнийг таних шинжүүд: суулгагч тань дундаа гацах, "энэ файлыг хориглолоо" маягийн мэдэгдэл антивирусаас гарч ирэх, эсвэл суулгалт амжилттай мэт дууссан ч python тушаал огт хариу өгөхгүй байх. Ийм сэжиг байвал дараах дарааллаар туршина: антивирус программынхаа цонхыг нээж, хамгаалалтыг түр (ихэвчлэн "Pause protection" эсвэл "Disable temporarily" гэсэн сонголтоор, 10-15 минутаар) зогсооно; дараа нь Бэрхшээл 1-ийн Засвар-3, 4-ийн дагуу Uninstall хийгээд дахин суулгана; суулгалт дууссаны дараа антивирусаа буцааж асаана. Python бол дэлхийд бүрэн танигдсан, аюулгүй программ учраас түр зогсоох нь эрсдэлгүй — гэхдээ зөвхөн python.org-оос татсан файлдаа л ингэж итгэнэ гэдгээ мартуузай. Ихэнх хэрэглэгчид Windows-ийн өөрийнх нь хамгаалалтаас (Windows Defender) өөр антивирусгүй байдаг бөгөөд Defender Python-д саад болдоггүй — тиймээс "антивирус гэж надад байдаг билүү" гэж эргэлзэж байвал энэ бэрхшээл танд огт хамаагүй байх магадлал өндөр.
Хэрэв дахин суулгаад ч, шинэ цонх нээгээд ч ажиллахгүй хэвээр байвал дараах дарааллаар үргэлжлүүлнэ.
Эхлээд — компьютерээ бүтэн унтрааж, асаагаад дахин туршина. Инээдтэй сонсогдож болох ч "унтраагаад асаах" нь компьютерын ертөнцийн хамгийн үр дүнтэй эмчилгээний нэг хэвээр байгаа: Windows зарим тохиргоог зөвхөн дахин ачаалах үедээ бүрэн шинэчилдэг. Restart хийгээд, шинэ Command Prompt нээж, python --version-оо дахин бичнэ.
Дараа нь — py гэсэн богино нэрээр дуудаж үзнэ. Command Prompt дээр дараах тушаалыг бичээд Enter дарна:
py --versionPython-ы Windows хувилбар py гэсэн нөөц богино нэртэй хамт суудаг бөгөөд энэ нэр заримдаа PATH-аас үл хамааран ажилладаг. Хэрэв py тушаал Python 3.13.5 маягийн хариу өгч байвал таны Python бүрэн ажиллагаатай суусан гэсэн үг — зөвхөн "python" гэдэг урт нэрийн бүртгэл л дутуу байна. Ийм тохиолдолд та сургалтаа саадгүй үргэлжлүүлж болно: хаана "python" гэж бичихийг заасан байна, тэнд "py" гэж бичихэд л хангалттай. (Гэхдээ дараагийн хичээлд суулгах VS Code маань Python-ыг өөр, өөрийн аргаар олдог тул энэ асуудал тэнд бүр ч мэдэгдэхгүй.)
Эцэст нь — тусламж хүсэх нь мөн нэг чадвар. Хэрэв энэ бүх зам мухардвал ганцаараа хэдэн цаг зовох хэрэггүй. Танд гурван сайн зам бий. Нэгд: дэлгэцэн дээрээ гарсан алдааны бичгийг үгчлэн Google-д хайхад (жишээ нь "python is not recognized windows" гэж) олон мянган хариулт олдоно — таны асуудал дэлхийд шинэ асуудал биш. Хоёрд: энэ сургалтын Холбоо барих хуудсаар дамжуулан бидэнд бичиж болно — дэлгэцийнхээ зургийг хавсаргавал бид илүү хурдан тусалж чадна. Гуравд: бүү мартаарай — өмнөх хичээлийн browser хэрэгсэл тань хэвээрээ ажиллаж байгаа. Суулгалтын асуудал шийдэгдэх хүртэл та Programiz дээрээ сургалтаа саадгүй үргэлжлүүлж болно; суулгалт бол чухал боловч таны сурах явцыг барьцаалах эрхгүй.
Command Prompt бол компьютертэй бичгээр харилцдаг цонх — Start цэсэнд cmd гэж бичээд нээнэ.
python --version тушаал нь "Python, чи ямар хувилбар вэ?" гэсэн асуулт бөгөөд Python 3.13.5 маягийн хариу гарвал суулгалт бүрэн амжилттай гэсэн үг.
"python is not recognized" гэсэн хариу нь Python олдохгүй байна гэсэн үг — бараг үргэлж PATH нүдийг чагтлаагүйгээс болдог бөгөөд Uninstall хийгээд PATH-тайгаар дахин суулгаснаар засагдана.
Засварын дараа Command Prompt-оо заавал шинээр нээх ёстой — хуучин цонх шинэ бүртгэлийг хардаггүй.
Бүх зам мухардвал: restart хийх, py --version-оор турших, алдааны бичгээ Google-д хайх, бидэнд хандах — мөн browser хэрэгсэл тань үргэлж бэлэн байгааг мартахгүй байх.
Одоо таны компьютерт Python суугаад, дуудахад хариу өгдөг боллоо. Дараагийн хичээлд бид кодоо бичих тохилог ажлын өрөө болох VS Code программыг суулгаж тохируулна — үүний дараа таны "жинхэнэ ажлын байр" бүрэн бэлэн болно.
Бүртгэлтэй болсноор энэ сургалтын бүх хичээлд хандах эрх авна.