Анхны smart contract

Counter contract бол Solidity суралцахад хамгийн түгээмэл жишээ. Тоо хадгалж, нэмж, хасч, унших боломжтой энгийн contract юм. Энэ хичээлд бүтнээр бичиж, Remix дээр ажиллуулна.

Counter contract

// SPDX-License-Identifier: MIT
pragma solidity ^0.8.26;

contract Counter {
    uint256 public count;

    function increment() public {
        count += 1;
    }

    function decrement() public {
        require(count > 0, "Тоо тэгээс бага болж чадахгүй");
        count -= 1;
    }

    function getCount() public view returns (uint256) {
        return count;
    }

    function reset() public {
        count = 0;
    }
}

Мөр тус бүрийг задлаж үзье.

Мөр тус бүрийн тайлбар

// SPDX-License-Identifier: MIT

Лицензийн мэдэгдэл. Нээлттэй эхийн MIT лиценз гэсэн утга. Solidity файл бүрт энэ мөр байх ёстой — байхгүй бол compiler анхааруулга өгнө.

pragma solidity ^0.8.26;

Ямар хувилбарын Solidity compiler ашиглахыг заана. ^ тэмдэг "0.8.26 ба түүнээс дээш 0.9.x-аас доош" гэсэн утга. Semicolon (;) мартаж болохгүй — Solidity-д мөр бүр ;-ээр төгсдөг.

contract Counter { ... }

Contract-ийн тодорхойлолт. JavaScript-ийн class-тай адилхан бүтэц.

uint256 public count;

State variable — blockchain-д байнга хадгалагдах хувьсагч. uint256 нь 0-ээс 2²⁵⁶-1 хүртэлх бүхэл тоо. public гэдэг нь Solidity автоматаар getCount-тай адил уншигч функц үүсгэнэ.

function increment() public { count += 1; }

Функц — count-г 1-ээр нэмнэ. public тул гаднаас дуудаж болно.

require(count > 0, "...")

Нөхцөл шалгах — хэрэв count тэг байвал transaction revert болж, алдааны мессеж харуулна. ETH шатаагдахгүй боловч зарцуулагдсан gas буцаагдахгүй.

function getCount() public view returns (uint256)

view — blockchain-ийн өгөгдлийг зөвхөн уншина, өөрчлөхгүй. returns (uint256) — буцааж өгөх утгын төрлийг заана.

Remix дээр compile хийх

1. Remix нээж, Counter.sol нэртэй файл үүсгэнэ
2. Дээрх кодыг хуулж оруулна
3. ⚙️ (Compiler) дарна
4. Compiler version: 0.8.26 сонгоно
5. "Compile Counter.sol" дарна
6. ✅ тэмдэг гарвал амжилттай

Алдаа гарвал terminal-д улаан мессеж харагдана — тэр мөрийг засна.

Deploy хийх

1. ▶️ (Deploy & Run) дарна
2. Environment: Remix VM (Cancun)
3. Contract: Counter сонгоно
4. Deploy дарна

Доод хэсгийн Deployed Contracts хэсэгт COUNTER AT 0x... гарна.

Функцүүд дуудах

Deploy хийсэн contract-г задлаад функцүүдийг харна:

COUNTER AT 0xd9145...
├── [call]  count          ← state variable (автоматаар)
├── [call]  getCount       ← view функц
├── [txn]   increment      ← state өөрчлөх
├── [txn]   decrement      ← state өөрчлөх
└── [txn]   reset          ← state өөрчлөх

Улаан товч — transaction илгээнэ (gas зарцуулна, state өөрчилнө)

Цэнхэр товч — зөвхөн уншина (gas үнэгүй, state өөрчлөхгүй)

Туршилт:

1. count дарна → 0 гарна
2. increment 3 удаа дарна
3. count дарна → 3 гарна
4. decrement дарна
5. getCount дарна → 2 гарна
6. reset дарна → count знову 0 болно

Transaction log унших

increment дарахад terminal-д:

[vm] from: 0x5B38...
to: Counter.increment()
value: 0 wei
gas used: 43497
✅ Transaction mined and execution succeed

gas used: 43497 — энэ үйлдэлд 43,497 gas зарцуулагдсан.

Алдааг туршиж үзэх

count тэг байхад decrement дарбал:

❌ revert
  The transaction has been reverted to the initial state.
  Reason: Тоо тэгээс бага болж чадахгүй

require зөв ажилсан — тэгээс бага болохоос хамгаалав.

Дараагийн хичээлд:

Solidity-д ямар өгөгдлийн төрлүүд байдаг, тэдгээрийн хэмжээ, онцлогийг судална.